حکایت آهنگ ایلخانی

قشقایی ها با همدستی محمد خان بلوچ در جنگ شولستان رودر روی نادر شاه افشار قرار گرفتند. پس از شکست و مرگ فجیع محمد خان بلوچ بدست نادر شاه، طوایف بسیاری از قشقایی ها هم که همدست محمد خان بلوچ بودند راه تبعید به خراسان را پیش گرفتند. آهنگ جانسوز ائلخانی یکی از یادگارهای آن دوران اشک و آه است. دختری ایلیاتی که نامزدش به همراه تبعیدی ها در خراسان به سر می برد با نوایی جانسوز به زوار حضرت امام رضا متوسل می شود و پیغامی جانسوز در قالب چند بیت شعر ارسال می کند. این ابیات نمونه ای از لفظ قشقایی ها در دوره نادر شاه افشار است:

غرییم افشار ائلینده                چکمز ارابه دردیمی

..........                             .........

گئدینگ یالوارینگ یاخارینگ      مشهد زوارینی قئیتارینگ

بیر ناما یازدام آپارینگ             او نازلی یارا دردیمی

           قارلی قیشیم

گینه گلیب گئجه آلمیش توانیم     

یوخو سیزام سکوت آلمیش هر یانیم

نه سوز بیلن واردیر نه بیر یانانیم

            گور نه سووق قراریمی کسیب دیر

            بو اسن یئل قار چولوندن اسیب دیر

قرنگی دیر اوزوم گورمم اوزومو

آنگلامئیرام اوز دئدیگیم سوزومو

گویه قره بولوت گلیب گوزومو

            بو گورونمز آی یولونا سالمیشام

           آی دا یاتیب من یوخو سیز قالمیشام

ائله سانکی اونودموش دیر روزگار

منیم تکین یئره دوشگون اولان وار

وورولوب دیر قاپی یولو یاغمیش قار

           یازیدان بیر خبریم یوخ نیجه اولدو

           دانگ اولدوزونگ چالدیگینه گئج اولدو

آیاق سسی قورخو کولگه سالییور

بیر قوش سسی آیریلیغدان نالییور

پوزغون اوره گیمنن قرار آلییور

          جوشغون اولوب یانان دردیم ده شیب دیر

          طاقتیم طاق اولوب صبریم داشیب دیر

آیریلیغینگ آغیرلیگی دوشومده

هر نه پئسلیگ فیکر و خیال باشیمده

 گچن گئجه بو تعبیرلی دیشیمده

           اوزوم گوردوم بیر قوشودوم زارینجی

          سوزوم وای دیر یئریم ویرانه کونجو

اینانمئیرام شام دولانیب گون چالا

قارلی قیشیم باش اولوبان یاز اولا

ایسیدمیش تنیمده اگر جان قالا

           سحر نئچه گولگز یاغلیق سره رم

           چوله یاز و گوینه ساغلیق سره رم

منبع:http://www.2434.blogfa.com / 

سهم ما از یک نبرد

امروز روز احیای سنت ، فرهنگ و هنرهای گرانبهای است که مدرنیته و صنعتی شدن زندگی بشر آن را تهدید می نماید. همه ما هر روزه شاهد مرگ و زوال سنت ها، فرهنگ ها و نابودی دستاوردهای فرهنگی و هنری جهانیانی هستیم که اکنون جای خود را به آنچه که از رسانه ها و ارتباطات تبلیغ می شوند می دهد. همه ما می دانیم در گذشته ها برای شکل گرفتن و همه گیر شدن اصولی از سلسله اعتقادات و نگرش های قومی و مردمی در هر گوشه از جهان پهناور به چه مشقت ها، سختی ها و خون دل خوردن هایی نیاز داشته است. گاهی سال ها و شاید قرن ها به طول می انجامیده است تا هنری و دستاوردی در یک قوم به ارزش و هنجار عمیق تبدیل گردد.

اما همه ما امروزه بر این باوریم که سرعت ارتباطات همه جانبه مردم جهان با یکدیگرو تاثیر جهانی شدن ارزش ها در تمام نقاط دنیا چشم گیر است. امروز مردم دنیا از بال زدن یک پروانه در هوا تا بزرگترین اتفاقات جهان هستی از جنگ تا پیشرفت و فناوری های بشری بلافاصله مطلع می گردند و تاثیر می پذیرند. جهان و مردمان آن می روند تا با پیوستن به هم دنیایی یکپارچه و با آداب، رسوم، نگرش، زبان و قانون مشترک و بدون مرز تشکیل دهند و همان دهکده جهانی را رقم زنند. جهانی با محتویات فرهنگ و رسوم و قانون و زبان کلان فرهنگ ها و کسانی که توانسته اند در این ارتباط جهانی و تبلیغات رسانه ای خود را بر مردم عرضه نمایند.

حال سوال این است: پس سهم خورده فرهنگ ها و آنانی که دیر می جنبند در این دهکده چیست؟ آنانی که فرهنگ های غنی به یاگار مانده از خون دل خوردن های نیاکان خود را در مرزهای بسته خود به دیگران عرضه نداشته اند چه؟! مرگ؟ نابودی؟ زوال؟

آری! اینان به اجبار و ناخواسته و ندانسته تن به قبول فرهنگ های صادر شده از دیگران داده اند و خواهند داد.

آنان داشته های خود را چون غذایی فاسد شده که نه خود خورده و نه به دیگران داده اند دور خواهند ریخت و برسر سفره و داشته های دیگرانی خواهند نشست که از ماهیت آن بی اطلاعند و مصرف کننده ای بیش نخواهند بود. آیا ما نیز در خوابیم و پذیرای تغییرات جهانی هستیم آنگونه که در این اقیانوس هولناک غرق شویم؟؟؟؟!! اگر چنین است پس اینک جواب نیاکان و مشقت های بی دریغ گذشتگان را چه بدهیم؟ سهم ما از این دهکده چیست؟؟؟!!!

هم ایلی های عزیز! به هوش باشید. به هوش باشید تا دست در دست هم ما نیز در این تحول و حفظ ماهیت فرهنگ خود و شناساندن آن به جهانیان پیروز باشیم. لازمه این تحول نیز شناخت از خود و داشته های خود و اعتقاد بر آن است. هویت، اصالت، اتحاد  و مهمتر از همه زبان خود را محفوظ داشته و بر آن بیفزاییم تا بمانیم و بمانیم و بر این ماندگاری ببالیم....

"قشقایی ائلینی دریا قیاس ائد         چالخانیر چالخانیر برقرار اولور"

دوست عزیزم، جناب آقای ارسلان میرزایی هنرمند شاعر و موسیقی دان با ارزش ایل قشقایی، که نامش در دل مردم قدردان، آشنا و شناخته شده است.ایشان دارای زبانی شیوا و گیرا در شعر و پنجه هایی توانا در مضراب های ساز ستار می باشند. شاعری که بیانگر وقایع، حقایق و دردهای مشترک مردم ایل و احساسات درونی خویش است. ایشان به حق از شاعران توانای ایل و از ادامه دهندگان مکتب کلاسیک شعر ترکی و همچنین از پایه گذاران شعر نو و نوسرایی "یئنگی قوشما" در شعر و ادب قشقایی می باشد. منظومه بلند "اوزاق یول" ایشان شنیدنی و خواندنی است. شعری که گذشته و تاریخ ایلمان را به حال و آینده پیوند می زند. امیدوارم مردم عزیز، قدردان زحمات شاعران و قلم زنان جامعه مان باشند.

قشقايي

ايــرانـیـنـگ عـزتــي بــللي يــادگــار

سن فارسیـنگ شوكتي بؤيیگ افـتـخار

گلیـب سندن  ياخچي گچسين  روزگار 

                يـاشاسیـن فرهنـگينگ ـ ديلينگ قشقايي   

               اگيـل‌مسيـن سنـيـنگ بئـليـنگ قشقـايي

گؤزلرینگ كاساسي ياشدان‌دوْلمـاسیـن

گونونگ ‌ياخچي‌اوْلسون‌يامان‌اوْماسیـن

ابـدنـچـز سـارالـمـاسیـن سوْلماسیـن

                 يارپاغیـنگ‌ـ ريحانیـنگ‌ـ‌گولونگ‌قشقايي

                 آچیـلسیـن قاناتیـنگ ـ قوْلونگ قشقايي

قـشـلاقیـنگ گؤي داغلي ـ يازي باصفا

يـئیلاقیـنگ بولاقلي ـ يئري خوش هوا

چـايلاریـنگ كميـنه سالدیـنگ قونالقا

                 چيـچكـلـي چـؤل چمي يوردونگ قشقايي

              دشمني مصـافـدا يــوْردونـگ قشقـايـي               

 شئـر ايـگيـدلـر دامانیـنگدا بئسله‌دينگ

دار گـونلرده ‌ميـدانـلارا سسله‌ديـنـگ

تـئـللرينـي گولگز قانـا ايـسلادیـنگ

                 كـمـرلـري سـالـدیـنـگ سسه قـشقـايـي

                 بـاج وئـرمـه‌دينـگ هئـچ نـاكسـه قـشقايي

بـو خـزانـدا گليـر گـولوستــان ايـسـي

اؤلولـرده هنــوز گـليـر جـان ايـســي

داغ و داشیـنـگ هنـوز وئـرير قان ايسي

                 افــتــخـارلـي ـ آد و سـانـلـي‌قـشـقـايـي

                 سنـگـرلـري گولگـز قـانــلي قـشـقـايـي

داهـا گـلـمـز آيـايـدیـن يـاز گئجه‌سي

چوْبان‌ _چوْلوق هاي و هوي ـ‌ايگيد سسي

داغیلماز چـؤللـره دارغــا ده‌وه‌سـي

                 ائـللـر كـوچـدو  داغـدان ائـنـدي قـشقايي

                 گـليـب هـامـي كنـده قـونـدو قشـقـايـي

وطنـيـنـگ يـوْلـونـا تؤكردینگ ‌قانیـنگ

قوْرخـو بيلمزدينگ گئدسيدي جانیـنگ

تـاريـخلار ساخلادار سنينگ  نشانیـنگ

                 داغ و داشــي داسئتـانــلـي قــشـقــايــي

                 بـئـشـه‌لـري « ارسـلانـلـي » قـشـقـايــي

                                             " ارسلان میرزایی"

و اکنون که بیش از یک قرن از آن زمان گذشته است ما قشقایی ها عموما هرگاه سخن از ایل و ماندگاری و یا احیانا ترس از تاراج فرهنگمان به دست خودی و غیر خودی ها به میان می آید این دو بیت شعر را به استناد سخن عارف و شاعر ایل زمزمه نموده و بر بقای غنای فرهنگییمان و ساختار ایلییمان امیدوارتر شده و برای حفظ خود از گزند، ایمانمان راسختر، گام هایمان محکمتر و دستهایمان در دستان هم ایلیمان فشرده تر فریاد زنده باد ایل زنده باد ایل "یاشاسین قشقایی ائلی یاشاسین قشقایی ایگیدی" سر میدهیم... ما پاینده ایم تا زنده ایم تا زنده ایم پاینده ایم.... بر روان پاک شاعر گرانقدر و آزاده قشقایی "میرزا ماذون" فراوان درود.. بدرود.